Qovuq ekstrofiyasi — bu kam uchraydigan tug‘ma nuqson bo‘lib, bunda qovuq va qorinning pastki qismi to‘liq shakllanmaydi. Natijada qovuq tanadan tashqarida ochiq holda joylashadi va siydik tashqariga oqib turadi. Ushbu kasallik ekstrofiya-epispadiya kompleksi tarkibiga kiradi va ko‘pincha jinsiy a’zolar hamda chanoq suyaklaridagi o‘zgarishlar bilan birga kuzatiladi.
Qovuq ekstrofiyasi juda kam uchraydi. Turli tadqiqotlarga ko‘ra, kasallik taxminan har 30 000–50 000 tug‘ruqdan birida uchraydi va o‘g‘il bolalarda qizlarga nisbatan ko‘proq kuzatiladi.
Kasallik qanday aniqlanadi?
Ko‘pchilik holatlarda tashxis tug‘ilgandan so‘ng darhol qo‘yiladi, chunki qovuq shilliq qavati qorinning pastki qismida ochiq holda ko‘rinib turadi. Ayrim hollarda esa homiladorlik davrida ultratovush tekshiruvi orqali aniqlanishi mumkin.
Qanday belgilar kuzatiladi?
Qovuq ekstrofiyasi bo‘lgan bolalarda quyidagi o‘zgarishlar uchrashi mumkin:
• Qovuqning tanadan tashqarida joylashishi;
• Siydikni ushlab tura olmaslik;
• Chanoq suyaklarining ajralgan bo‘lishi;
• Epispadiya (siydik chiqarish kanalining noto‘g‘ri joylashishi);
• Tashqi jinsiy a’zolarning rivojlanishidagi o‘zgarishlar;
• Siydik yo‘llari infeksiyalari va buyraklar bilan bog‘liq muammolar xavfining ortishi.
Davolash mumkinmi?
Ha. Zamonaviy bolalar urologiyasi va rekonstruktiv jarrohlik usullari yordamida qovuq ekstrofiyasini muvaffaqiyatli davolash mumkin. Davolashning asosiy maqsadlari:
• Qovuqni yopish va qorin devorini tiklash;
• Siydikni ushlab turish funksiyasini yaxshilash;
• Buyraklarni himoya qilish;
• Jinsiy a’zolarning normal rivojlanishini ta’minlash;
• Bolaning kelajakdagi hayot sifatini yaxshilash.
Ko‘pincha davolash tug‘ilganidan keyingi ilk kunlarda boshlanadi. Ba’zi bolalarda bir necha bosqichli operatsiyalar talab qilinishi mumkin.
Operatsiyadan keyin bola qanday yashaydi?
Ko‘pchilik bemorlar o‘z vaqtida va to‘g‘ri davolanganidan so‘ng maktabga qatnashishi, sport bilan shug‘ullanishi va tengdoshlari kabi normal hayot kechirishi mumkin. Biroq ular bolalar urologi nazoratida muntazam kuzatuvdan o‘tib turishlari kerak. Buyraklar, qovuq faoliyati va siydik tutish darajasi muntazam baholanadi.
Ota-onalarga tavsiyalar
Agar farzandingizda qovuq ekstrofiyasi aniqlangan bo‘lsa:
• Vahimaga tushmang;
• Tajribali bolalar urologi va rekonstruktiv jarrohga murojaat qiling;
• Davolash bosqichlari haqida to‘liq ma’lumot oling;
• Muntazam nazoratlarni o‘tkazib yubormang;
• Bolangizni ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlang.
Bugungi kunda qovuq ekstrofiyasi bilan tug‘ilgan ko‘plab bolalar zamonaviy jarrohlik yordamida sog‘lom va faol hayot kechirmoqda.
Xulosa
Qovuq ekstrofiyasi — kam uchraydigan, ammo davolash mumkin bo‘lgan tug‘ma nuqsondir. Erta tashxis, malakali mutaxassis nazorati va zamonaviy rekonstruktiv operatsiyalar yordamida bolalarning hayot sifati sezilarli darajada yaxshilanadi va buyraklar faoliyati saqlab qolinadi.
